ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ Ateneo တက္ကသိုလ်က ဒေါက်တာ Gregory Tangonan နဲ့ အဖွဲ့ဟာ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်ပယ်မှာ တော်လှန်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခုဖြစ်စေမယ့် ရိုဘော့တစ်ခုကို တီထွင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီရိုဘော့ကို “ ArchaeoBot” လို့ခေါ်ပြီး Ateneo တက္ကသိုလ်ရဲ့ Ateneo Laboratory for Intelligent Visual Environments (Alive) နဲ့ ပူးပေါင်း ဖန်တီးခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရိုဘော့နည်းပညာဟာ ရှေးဟောင်းနေရာတွေကို ပိုပြီး တိတိကျကျ လေ့လာစူးစမ်းနိုင်အောင် ကူညီပေးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန နယ်ပယ်မှာ လူသားတွေ အတွက် သွားလာဖို့ ခက်ခဲပြီး အန္တရာယ်ရှိနိုင်တဲ့ ဂူ၊ မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်း စတဲ့နေရာတွေ ကို ရိုဘော့တွေက အစားထိုး ဝင်ရောက်ပေးနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရိုဘော့မှာ အဆင့်မြင့် အာရုံခံကိရိယာများ (Sensors) နဲ့ ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြေပြင်အနေအထားနဲ့ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတွေကို လူသားတွေထက် ပိုမိုတိကျတဲ့ 3D ပုံစံတွေအဖြစ် ဖော်ပြပေးနိုင်ပါတယ်။
ပါမောက္ခ Pawlik ရဲ့ ပြောကြားချက်အရ ဒီရိုဘော့ကို တီထွင်ရခြင်းမှာ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းတွေတွင် လူသားတွေရဲ့ ကိုယ်ကာယပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုနဲ့ မှားယွင်းမှုတွေကို လျှော့ချနိုင်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် သုတေသနအဖွဲ့များ ပင်ပန်းနေချိန်၊ အတွေ့အကြုံ နည်းပါးနေချိန် ဒါမှမဟုတ် မြေကျင်းအများအပြားကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တူးဖော်ရတဲ့ အခြေအနေမျိုးမှာ လူသားတွေကြောင့်ဖြစ်တတ်တဲ့ မှားယွင်းမှုတွေ(Human Error) ကို အစားထိုး ကူညီပေးနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
ဤရိုဘော့သည် ရိုးရိုးတူးဖော်ရေးစက်တစ်ခုသက်သက် မဟုတ်ဘဲ အောက်ပါအချက်တွေကို လုပ်ဆောင်နိုင်တဲ့ “ ဘက်စုံသုံးစနစ်” အဖြစ် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားတာဖြစ်ပါတယ်-
- မြေအောက်ရှိ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ခြင်း။
- တွေ့ရှိသည့် အရာဝတ္ထုများ၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ အခြေအနေနှင့် ဝိသေသလက္ခဏာများကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်ခြင်း။
- ပစ္စည်းများ ပျက်စီးမှုမရှိစေရန် ဂရုတစိုက် ဆယ်ယူနိုင်ခြင်း။
ပါမောက္ခ Pawlik ဟာ ဤရိုဘော့ကို အသုံးပြုပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ခန့်ကပင် လူသားတွေဟာ Palawan နှင့် Mindoro လို ကျွန်းစုတွေမှာ ဖြတ်ကျော်အခြေချခဲ့ကြကြောင်း သက်သေအထောက်အထားတွေကို တင်ပြနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
Ateneo de Manila တက္ကသိုလ် (ADMU) က ဒီ ArchaeoBot ကို အသုံးပြုပြီး ရှေးခေတ်လူသားတို့ရဲ့ အသိပညာစနစ်တစ်ခုလုံးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ဖို့ ရည်ရွယ်ထားပါတယ်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းတွေမှာ တွေ့ရခဲသော “ မမြင်နိုင်သည့် နည်းပညာရပ်များ” ကို ပြန်လည်မြင်တွေ့လာစေဖို့ ဖော်ထုတ်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီပရောဂျက်ဟာ STEM (သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် သင်္ချာ) ပညာရပ်တွေကို ရှေးဟောင်းသုတေသန (Archaeology) နဲ့ ပေါင်းစပ်ထားတာဖြစ်ပြီး ကျောင်းသားတွေအနေနဲ့ သမိုင်းကို လေ့လာတဲ့အခါ စာအုပ်ထဲမှာ တင်မက အဆင့်မြင့်နည်းပညာများကို လက်တွေ့အသုံးချနိုင်ပုံကို သင်ခန်းစာယူနိုင်ပါတယ်။
