ပညာရေးလောကမှာ ကျောင်းသားတွေကို ဗဟုသုတတွေကို လက်ခံသုံးစွဲသူ (Consumers) တွေအဖြစ်ပဲ ကြည့်လေ့ရှိပါတယ်။ ဆရာက သင်တယ်၊ ကျောင်းသားက နောက်ကနေ ဆရာညွှန်ကြားတဲ့ အတိုင်း လိုက်မှတ်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ၂၀၂၆ ခုနှစ်ရဲ့ ပြောင်းလဲလာတဲ့ ကမ္ဘာကြီးမှာတော့ ဒီပုံစံက မလုံလောက်တော့ပါဘူး။ ကျောင်းသားတွေဟာ သူတို့သင်ယူမယ့်အရာတွေကို ဆရာနဲ့ အတူ ပူးပေါင်းဖန်တီးသူတွေ ဖြစ်လာဖို့ လိုအပ်လာပါတယ်။

ကျောင်းသားတွေရဲ့ အသံကို နားထောင်ပြီး သူတို့နဲ့အတူ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတွေကို ပူးပေါင်းဖန်တီးခြင်းဟာ ဆရာတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချလိုက်တာမဟုတ်ဘဲ ပိုမိုခေတ်မီပြီး ထိရောက်တဲ့ ပညာရေးစနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်လိုက်တာပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေကို ပါဝင်ခွင့်ပေးတဲ့အခါ မျှမျှတတ ထိန်းညှိမှု ရှိနေဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဟာ ကျောင်းသားစိတ်ကြိုက် ဖြစ်နေပေမယ့် နိုင်ငံတကာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံအဆင့် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ပညာရေးစံနှုန်းတွေနဲ့ ကိုက်ညီနေရပါမယ်။ ကျောင်းသားတွေကို လွှတ်မထားပဲ ဆရာက ဘေးကနေ လမ်းကြောင်းမှန်အောင် လမ်းညွှန်ပေးသူ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။

၁။ သင်ယူလိုစိတ်ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်ခြင်း

ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဟာ သူတကယ် စိတ်ဝင်စားတဲ့အကြောင်းအရာ ဒါမှမဟုတ် သူ့ရဲ့ လက်တွေ့ဘဝနဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့အရာကို သင်ယူရတဲ့အခါ ပိုပြီး တက်ကြွလာတတ်ပါတယ်။ သူတို့ကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ခွင့်ရတဲ့ သင်ခန်းစာတွေဟာ “ သင်ယူရမှာမို့လို့ သင်ယူတာ” မဟုတ်တော့ဘဲ “ သိချင်လို့ သင်ယူတာ” ဆိုတဲ့ ပုံစံကို ပြောင်းလဲသွားစေပါတယ်။

၂။ တာဝန်ယူတတ်တဲ့စိတ်ထား ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း

မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ပါဝင်ရေးဆွဲထားတဲ့ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအပေါ်မှာ ကျောင်းသားတွေက ပိုပြီး တာဝန်ယူမှု ရှိလာကြပါတယ်။ ကိုယ်သင်ချင်လို့ ရွေးချယ်ထားတယ် ဆိုတဲ့ စိတ်ဓာတ်က သင်ယူမှုရလဒ်ကို သိသိသာသာ ကောင်းမွန် တိုးတက်လာစေပါတယ်။

၃။ လိုအပ်တဲ့ ကျွမ်းကျင်မှုများကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်း

သင်ရိုးညွှန်းတမ်းတစ်ခုကို စဉ်းစားတဲ့အခါ-

ဝေဖန်ပိုင်းခြားနိုင်သော အတွေးအခေါ် (Critical Thinking)
ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (Collaboration)
ပြဿနာဖြေရှင်းနိုင်စွမ်း (Problem Solving)
စတဲ့ အရည်အချင်းတွေ လိုအပ်ပါတယ်။ ကျောင်းသားတွေကို ပါဝင်စေခြင်းက သူတို့ကို အတန်းထဲက စာတွေအပြင် လက်တွေ့ဘဝမှာ အသုံးချရမယ့် Soft Skills တွေကိုပါ လေ့ကျင့်ပေးသလိုပါပဲ။

၄။ ပါဝင်နိုင်တဲ့ပုံစံများ

ကျောင်းသားတွေ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းရေးဆွဲတဲ့အခါ ပါဝင်နိုင်မယ့် နည်းလမ်းတွေ အများကြီးရှိပါတယ်။ အောက်ပါနည်းလမ်းတွေက နိုင်ငံတကာမှာ လက်ခံအသုံးပြုနေတဲ့ နည်းလမ်းတွေဖြစ်ပါတယ်။

(၁) သင်ခန်းစာတစ်ခုပြီးတိုင်း ဘယ်အပိုင်းက နားလည်ရခက်လဲ၊ ဘယ်သင်ကြားမှုပုံစံကို ပိုကြိုက်လဲဆိုတာကို ကျောင်းသားတွေကို မေးပြီး စစ်တမ်းကောက်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။
(၂) အဓိကဘာသာရပ် (Core Subject) ထဲမှာပဲ မိမိဝါသနာပါရာ ခေါင်းစဉ်ခွဲကို ရွေးချယ်လေ့လာခွင့်ပေးတာမျိုး လုပ်နိုင်ပါတယ်။ (ဥပမာ – သမိုင်းဘာသာရပ်တွင် စစ်ပွဲများအကြောင်း သို့မဟုတ် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအကြောင်းကို ရွေးချယ်စေခြင်း)။
(၃) ကျောင်းသားတွေကိုယ်တိုင် သူတို့ဖြေရှင်းချင်တဲ့ ပြဿနာကို အခြေခံပြီး သင်ခန်းစာ ပရောဂျက်ကို လုပ်ခွင့်ပေးတဲ့ Project-Based Learning (PBL) နဲ့လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ပါတယ်။